Routekaart Chemie

Bestaande beleidsinstrumenten en invloed van nieuwe randvoorwaarden

Een gedeelte van de randvoorwaarden grijpt in op de huidige, relevante beleidsinstrumenten. Een studie naar bestaande beleidsinstrumenten is uitgevoerd door Ecofys. Hieronder volgen zes aanbevelingen vanuit de Ecofys-studie.

1. Verken mogelijkheden voor een effectief CO2-beprijzingsbeleid
Er bestaan volop kansen voor nieuw overheidsbeleid dat bijdraagt aan een verdere verduurzaming van de keten en de producten die de chemie voortbrengt. Onder meer via een mogelijk CO2-beprijzingsbeleid. Hiermee kan zowel het hergebruik van grondstoffen als een groter aandeel biobased grondstoffen gewaardeerd worden. Om dit op zinvolle wijze te doen, moet een algemeen toepasbare methodiek voor levenscyclusanalyses worden vastgesteld. Hiervoor zijn richtlijnen vanuit Europa nodig naast een gerichte belangenbehartiging vanuit Nederland.

2. Ontwikkel ketengericht beleid voor een gesloten materiaalkringloop
Voor een duurzame chemie is het sluiten van kringlopen doorslaggevend. Een CO2-beprijzingsbeleid kan helpen door de inzet van hergebruikte materialen te stimuleren boven het gebruik van ruwe grondstoffen. Ook informatiesystemen die de gegevens over duurzaamheideffecten in productketens vastleggen, ondersteunen dit proces. De overheid kan hier het initiatief nemen. Ook de inzameling van producten, scheiding en terugwinning van materialen moet goed zijn georganiseerd. Dat is nog niet het geval. De overheid kan hiervoor een gericht beleid ontwikkelen samen met de spelers in de sector.

3. Ontwikkel meer specifiek beleid voor biobased grondstoffen
De chemie wil de overstap maken van fossiele grondstoffen naar biomassa. Dat brengt echter veel uitdagingen met zich mee waarvoor nieuw beleid zou moeten worden ontwikkeld. Dit kan hand in hand gaan met beleid gericht op het sluiten van de materiaalketen, vooral waar het gaat om samenwerking in de keten. Op hoofdlijnen heeft de overheid beleid voor een biobased economy maar dat is nog weinig specifiek en niet voelbaar voor spelers in de sector. Naast een CO2-beprijzingsbeleid en een goed certificeringsysteem voor duurzame biomassa is ook het fiscale beleid een verbeterpunt: nu belemmeren importheffingen de invoer van biogrondstoffen.

4. Gebruik bestaand en nieuw beleid voor energie-efficiëntie
Naast MJA/MEE, de SDE+-regeling en het fiscaal beleid zijn onder meer revolverende fondsen interessant. In Europees verband is het emissiehandelssysteem een goed en markconform instrument. Om ook internationaal van kracht te zijn, is een geografische uitbreiding van het EU ETS naar andere regio’s belangrijk. De nieuwe Energiebesparingsrichtlijn bevordert zowel warmtekrachtkoppeling als een betere warmte-integratie. Vooral voor industriële warmte mist tot dusver een duidelijke lange termijn visie en concretisering van stappen. Nederland moet daarom met goede plannen komen. De VNCI doet in dit kader al belangrijke projecten in samenwerking met de overheid.

5. Stimuleer hernieuwbare energie op locatie en zorg voor goede certificering
Duurzame energie kent veel beleid. Er is een hernieuwbare energiedoelstelling voor Nederland van 14% in 2020 en de regeling Stimulering Duurzame Energie (SDE+). Wel kan duurzame energieopwekking binnen de chemie aanvullend beleid gebruiken. Ook een effectieve certificering van hernieuwbare energie is belangrijk zodat inkoop van energie uit hernieuwbare bronnen ook echt leidt tot additionele opwekkingscapaciteit. Een gericht overheidsbeleid is belangrijk om opwekking onsite te bevorderen door een vereenvoudigde vergunningverlening, facilitering van samenwerking tussen partijen en financiële prikkels.

6. Inventariseer knelpunten voor CCS/CCU in de chemie
Het overheidsbeleid voor CO2-afvang, transport en opslag bestaat uit twee delen:
1) de CO2-opslagrichtlijn in de Mijnbouwwet en
2) financiële ondersteuning vanuit het Europese plan voor economische herstel en de NER300-middelen.

Eventueel nieuw overheidsbeleid voor CCS/CCU zal niet gericht zijn op de chemie alleen. Deze randvoorwaarden zijn voor chemie specifiek als onderdeel van deze routekaart reeds in kaart gebracht.